امروز یکشنبه 26 آبان 1398
ebrahimibonab.cloob24.com
    0

    مراحل گام به گام هوشمند سازی مدارس‏

    هوشمند سازی مدرسه بايد طی مراحل و فازهای تکاملی صورت گيرد. با توجه به ويژگی ها و شرايط هر مدرسه و وضعيت موجود آن ‏ممکن است مراحل مختلفی برای هوشمند نمودن آن دنبال شود. ليکن به صورت کلی می توان فاز هايی را برای هوشمند سازی مدارس ‏تعيين نمود. اين فاز ها به صورت کلی در هر مدرسه ای که در نظر دارد فرايند هوشمندسازی را طی نمايد لازم الاجرا است. بر اين اساس ‏مراحل پياده سازی مدرسه هوشمند عبارت است از:‏

    برنامه ريزی و هدف گذاری

    سنجش وضعيت موجود.‏

    هدف گذاری.‏

    تعيين اقدامات

    تجهيز و آماده سازی مدرسه

    ‏آماده سازی سايت رايانه ای مدرسه.‏

    برآورد،خريد و نصب تجهيزات و سخت افزار.‏

    آماده سازی کلاس ها

    راه اندازی پورتال مدرسه.‏

    آموزش و تجهيز نيروی انسانی

    به کارگيری تکنسين فنی.‏

    آموزش معلمان.‏

    آموزش دانش آموزان.‏

    آموزش و فرهنگ سازی اوليا.

    آماده سازی محتوا

    ‏بررسی،ارزيابی و به کار گيری محتوای موجود.‏

    توليد محتوا

    برگزاری کلاس های آموزشی مبتنی بر محتوای چند رسانه ای

    برنامه ريزی و برگزاری کلاس های مبتنی بر محتوای چند رسانه ای.‏

    برگزاری آموزش های الکترونيکی از طريق سيستم مديريت يادگيری.‏

    برگزاری آزمون های الکترونيکی.

    ارزيابی و سنجش

    ‏ارزيابی ميزان دستيابی به اهداف.‏

    بازنگری برنامه

    0

    هوشمند سازی مدارس چه زمانی مفید خواهد بود؟

    هوشمند سازی درکشورمان با تجهیز کلاس ها ی درس به کامپیوتر، دیتا پروژکتور و برد هوشمند و استفاده از نرم افزار های آموزشی خاص در بین مخاطبان معنی پیدا کرده است. برای اینکه بدانیم هوشمند سازی مدرسه چه زمانی بیشترین بازدهی برای ارتقا یادگیری خواهد داشت جواب دادن به سوال زیر راه گشای مسیر هوشمند سازی خواهد بود.

    توانایی ها، نیازها و ضعف های مدرسه یمان را تا چه اندازه ای می شناسیم؟

    جواب این سوال راهی را برای ارتقا ی یادگیری و آموزش باز می کند که شاید این راه برای بعضی از مدارس از هوشمند سازی مدرسه شروع نشود! برای مثال مدرسه ای که به لحاظ تامین هزینه های جاری مدرسه با مشکل مواجه است یا در تامین نیروی متخصص برای استفاده از کلاس های هوشمند با مشکل مواجه است تجهیز کلاس ها به وسایل هوشمند سازی چندان مفید نخواهد بود هر یک از شما شاید به راحتی نمونه ای از این مدارسی که تجهیزات هوشمند سازی در گوشه ای از کلاس خاک می خورد و جز اشغال فضا ی کلاس و تحمیل هزینه به مدارس کاربردی نداشته است می توانید نام ببرید.

    اما این مشکل از کجاست؟

    عدم آشنایی کافی از تجهیزات هوشمند سازی و شتاب زدگی در هوشمند سازی باعث بروز مشکلاتی برای مدارس می شود برای رفع این مشکل باید هوشمند سازی را قدم به قدم انجام دهیم. اولین قدم در مسیر هوشمند سازی شناخت دقیق و فنی تجهیزات هوشمند سازی است برای روشن شدن مطلب می توان گفت: برد هوشمندی که برای کلاس اول ابتدایی استفاده می شود حتما باید متفاوت از برد هوشمند ی باشد که در دانشگاه استفاده می شود و عدم توجه به این مسائل اساسی نه تنها باعث پیشرفت آموزش نخواهد شد بلکه به آن آسیب نیز خواهد زد.

    دومین قدم هوشمند سازی تجهیز آزمایشی حداقل کلاس ها و برگزاری کلاس های آموزشی معلمان و فرهنگ سازی برای استفاده از این تجهیزات خواهد بود.

    سومین قدم هوشمند سازی استفاده از کلاس های هوشمند آزمایشی و ارتقا توانایی های دانش آموزان و اولیا خواهد بود.

    چهارمین قدم در صورتی که تجهیزات خریداری شده کارایی لازم را داشته باشند توسعه ی کلاس های هوشمند خواهد بود.

    فراموش نکنیم:

    هوشمند سازی کلاس ها وسیله ای است برای ارتقای آموزش و یادگیری و استفاده از آن هدف اصلی هوشمند سازی نیست.

    متاسفانه در بعضی از مدارس غیر انتفاعی جای هدف و وسیله عوض شده و استفاده از کلاس هوشمند تبدیل به ابزاری جهت دریافت شهریه بیشتر از اولیا شده است که ممکن است در صورت استمرار این امر آسیب جدی به آموزش و اعتبار این مراکز وارد کند .

    نویسنده: علی فیض اله زاده

    منبع: وب سایت مدرسه هوشمند ایرانیان : www.iedu.ir

    0

    یکی از بزرگترین تحولاتی که در قرن اخیر شاهد آن هستیم، تغییری است که در آموزش کشور رخ داده است. همراهی تکنولوژی روز و صنعت IT و همچنین علوم روانشناسی گامی موثر در امر آموزش می باشد. این امر موجبات تحولی شگرف در فراگیری دانش آموزان و شیوه تدریس را فراهم آورده است که بسیاری از کاستی های موجود در روش های سنتی آموزش را پوشش می دهد. در مدارس هوشمند معلمان براي تدريس مطالب درسي و افزايش ميزان درک دانش آموزان از مطالب ارائه شده و تشويق ايشان به فراگيري دروس از اسلايدهاي آموزشي، نرم افزارهاي آموزشي، بازي هاي رايانه اي، انيميشن و ديگر محتواهاي چندرسانه اي در کلاس هاي درس بهره مي برند. در کنار اين سيستم ها، معلمان مي توانند از نرم افزارهاي آموزش الکترونيک نيز بهره گيري نمايند و محتواي چندرسانه اي ايجاد شده را بر روي بستر اينترنت براي استفاده دانش آموزان در محيط خارج از مدرسه نيز فراهم کنند. توليد محتواي چندرسانه اي در مدارس به کمک معلمان و دانش آموزان صورت مي پذيرد و در دوره هاي زماني مشخص مرور شده و مورد بازبيني قرار مي گيرد. محتواي آموزشي توليدشده در مدارس هوشمند مي تواند از طريق پورتال هاي الکترونيکي با مدارس ديگر نيز به اشتراک گذاشته شود و معلمان مدارس مختلف، دانش خود را با ديگران به اشتراک بگذارند. بدين روي يکي از جنبه هاي مدرسه هوشمند را مي توان استفاده از فناوري هاي نوين به صورت گسترده براي تسهيل فرآيند يادگيري و ياددهي دانش آموزان عنوان نمود.

    0

    نگاهی اجمالی بر روش های نوین تدریس

    هدف از آموزش و پرورش ارتقای یادگیری است، به گونه ای که بر پایه چهار ستون یادگیری برای دانستن، انجام دادن، با هم زیستن و زیستن استوار است. در تحقق این هدف، یعنی ارتقای یادگیری، هر یک از عناصر نظام آموزش و پرورش نقش ویژه ای بر عهده دارند. از این میان، نقش برنامه های درسی که به وسیله معلم در کلاس درس به اجرا گذاشته می شود، از اهمیت خاصی برخوردار است. بنابراین برنامه درسی باید به گونه ای سازماندهی شود که دانش آموزان را برای زندگی در جامعه ای که به سرعت در حال پیشرفت و تغییر است، آماده کند.

    رویکرد یادگیری پژوهش محور فرصت یادگیری از طریق عمل را برای دانش آموزان در زمینه موضوع های مورد علاقه شان به گونه ای فراهم می کند که به رشد مهارت های زندگی آنان منجر شود. دانش آموزان علاوه بر کسب تعداد زیادی از مهارت های زندگی بتوانند به تولید دانش و استفاده از اصول جست و جوگری نظام مند برای معنا بخشیدن به آنچه آموخته اند و عمل به آن در کلاس درس و خارج از آن مبادرت ورزند.

    بهترین روش های تدریس کدام است؟

    هیچ یک از روش های تدریس فی نفسه خوب یابد نیستند، بلکه نحوه و شرایط استفاده از آنهاست که باعث قوت یا ضعفشان می شود. لذا معلم باید با توجه به:

    هدف های آموزشی، محتوای تدریس، نیازها و علایق دانش آموزان، امکانات موجود (زمان، فضا، وسایل و.)، تراکم دانش آموزی و. مناسب ترین شیوه را برای یک تندریس مطلوب انتخاب کند.

    در یک جلسه تدریس ما نباید الزاما فقط از یک روش استفاده کنیم و بر حسب موقعیت می توانیم ترکیبی از الگوها و روش های تدریس را مورد بهره برداری قرار دهیم برای انجام این مهم باید شناخت، توانایی و مهارت فراوان در به کار بردن الگوهای متنوع تدریس داشته باشیم.

    نمونه هایی از روش های نوین تدریس روش کارگاهی

    روش تدریس کارگاهی یکی از روش های موثر یاددهی و یادگیری است که در بیشتر موارد با روش سخنرانی، سمینار سمپوزیوم و کنفرانس یکسان به کار برده می شود این مرحله ده شصتم از کل زمان کارگاه است، در این مرحله مبانی نظری مورد بحث توسط مدرس کارگاه تحلیل می شود.

    مرحله فعالیت و کار:

    دانش آموزان، دانشجویان، مربیان و. شرکت کننده در کارگاه به گروه های کوچک ۲ الی ۳ نفره تا انفرادی تقسیم و بر روی موضوعات تعیین شده فعالیت می نمایند (حداکثر زمان این مرحله چهل شصتم از کل زمان کارگاه است.)

    مرحله مشارکت:

    در این مرحله مجددا دانش آموزان شرکت کننده در کارگاه به گروه های ۲ الی ۳ نفره یا انفرادی تقسیم شده، دور هم جمع می شوند، که به بحث و بررسی جمع بندی موضوعات تعیین شده می پردازد.

    حداکثر زمان این مرحله ده شصتم از کل زمان کارگاه است.

    بدیهی است که در اجرای کلاس کارگاه آموزش باید از روش مهارت آموزی (ابتدا و انتهای فعالیت کاملا مشخص شده است)سود جست.

    مرحله درسی کوتاه و فشرده:

    ۱)معلم ابتدا اهداف و انتظاراتی که از دانش آموزان دارد، دقیقا بیان و تحلیل می کند و از طریق آزمون تشخیصی، رفتار ورودی آنها را می سنجد.

    ۲)معلم مبانی نظری هر محور کلی را در سالن عمومی تحلیل و تبیین کرده و به رفع اشکالا ت دانش آموزان در ابعاد نظری می پردازد. بهتر است قبل از تشکیل کارگاه مبانی نظری را (به منظور تسلط دانش آموزان) برای آنها ارسال نماید.

    ۳)معلم (مدرس)دانش آموزان را به گروه های کوچک کاری تقسیم نموده و یک نفر به عنوان مسوول و گزارشگر و یک نفر به عنوان منشی انتخاب که جلسات کارگاهی را اداره و نکات کلیدی را یادداشت نمایند. در ضمن استاد وحدت رویه کارگاهی را تشریح می نماید.

    ۴)زمان بهینه برای این مرحله حداکثر معادل ده شصتم کل زمان کارگاه آموزشی است.

    مرحله فعالیت گروهی و انجام وظایف انفرادی:

    ۱)در این مرحله کار مسوول گروه کاری، همانا استخراج مفاهیم کلیدی براساس مباحثات همه دانش آموزان (یا کارورزان)است. منشی گروه کاری کلیه نکات کلیدی را (که مورد توافق اکثریت گروه است)نوشته و طبقه بندی می نماید. منشی جلسه خوب است که نکات مطروحه را بر روی تابلو نوشته تا دانشآموزان (یا کارورزان)آنها را مشاهده و سرانجام پس از نهایی شدن روی کاغذ منعکس نماید.

    ۲)زمان بهینه برای این مرحله حداکثر معادل چهل شصتم کل زمان کارگاه آموزشی است.

    ۳)محل تشکیل گروه های کاری باید جدا از یکدیگر باشد.

    روش تفکر استقرایی گردآوری، سازماندهی، کنترل مطالب

    هلیواتابا، صاحب نظر فقید در برنامه آموزشی، عامل عمده گسترش اصطلا ح راهبرد تدریس محسوب می شود. کار او در مدرسه ناحیه کانترا کاسنا نمونه ای دست اول از یک شیوه تدریس در بهبود توان دانش آموز در پردازش اطلا عات است. او سه فرض درباره رویکرد خود معین می سازد:

    ۱)تفکر را می توان آموخت.

    ۲)تفکر درگیر شدن فعالیت فرد و مطالب است.

    ۳)جریانات تفکر در توالی (قانونمند) نضج می گیرد.

    براساس معتقدات تابا، ما با استفاده از راهبردهای تدریس به شاگردان کمک می کنیم تا از طریق تمرین های مختلف برای تفکر استقرایی خود تلا ش کنند. این بدان معنی است که به دانش آموزان مجموعه ای از اطلا عات در قلمرو خاص (شعر، فرهنگ، کشورها و.)داده می شود. آنها اطلا عات را در مغز خود سازمان می دهند نکات و مطالب را به یکدیگر ارتباط می دهند و آموخته های خود را در موقعیت های جدید تعمیم داده و به کار می گیرند وبه این ترتیب به فرضیه سازی، پیش گویی، توضیح پدیده های ناآشنا می پردازند. لا زم به ذکر است که معلم می تواند با کاربرد راهبردها والگوهای تدریس و کاهش نقش مستقیم و فعال خود در کلا س، یادگیری را درونی کرده ودر مفهوم سازی به دانشآموزان یاری دهد.

    فرض تابا بر این است که برای چیرگی برمهارت های معین تفکر نخست باید بر مهارت های معین قبلی آن تسلط یافت و این توالی را نمی توان معکوس کرد. تابا به وسیله سد شیوه منطقی آن را به وجود آورده است که عبارتند از:

    الف)تکوین مفهوم (راهبردهای اساسی تدریس)

    ب)تفسیر مطالب

    ج)کاربرد اصول یا عقاید.

    روش های یادگیری مشارکتی:

    یادگیری مشارکتی دارای روش های کاملا متفاوتی است ولی ترغیب دانش آموزان به فعالیت در گروه های کوچک به منظور کمک به یکدیگر در یادگیری مطالب درسی، مطلب مشترک تمامی این روش ها است. در مطالعه «مقایسه ای تجربی» روی روش های یادگیری مشارکتی; موفق ترین روش ها که از مطالعات ارزیابی سربلند بیرون آمد عبارتند از:

    الف)یادگیری گروهی دانش آموزان

    ب)تقسیم موضوع به بخش های مختلف

    ج)آموختن با هم

    د)پژوهش گروهی

    ه)روش بارش مغزی

    و)گروه های دو نفری - انفرادی

    ی)تفکر - کار دونفری مشارکت گروهی

    منبع: روزنامه مردم سالاری

    0

    ویژگی های آموزش در هزاره سوم

    وقتی از استاندارد سازی و یافتن ملزومات برای آموزش در هزاره سوم صحبت می شود نا خود آگاه تشکیل، طراحی و بستر سازی برای تامین و کاربردی کردن ابزارها و شاخص های آموزش مبتنی با اصول جامعه دانایی محور به ذهن متبادر می گردد. بدون شک شناخت درست و صحیح این ملزومات و ابزارها و بهره گیری مناسب از آنها با توجه به کارکردهای مورد انتظار در تسریع روند توسعه اطلاعاتی جامعه دانش مدار موثر خواهد بود. از جمله دغدغه ها و مشکلاتی که هر کشوری در برنامه های توسعه اطلاعاتی خود در حرکت به سوی تبدیل شدن به یک جامعه با محوریت دانش که اصطلاحاً از آن به جامعه دانایی محور تعبیر می شود مواجه خواهد بود شیوه برخورد با ابزارهای موجود و همچنین نحوه کاربرد این ابزارها است.

    وقتی از شیوه برخورد هدایت کنندگان کلان برنامه های آموزشی با ابزارهای تکنولوزیک موجود سخن به میان می آوریم این انتظار به وجود می اید که برنامه ریزان و تصمصم گیران ساختارهای کلان آموزشی به خصوص دانشگاهها با توجه به تصویری که از دستیابی جامعه به توسعه اطلاعاتی در دست دارند این ابزارها گزینش و مورد استفاده قرار دهند.

    موج عظیم تولیداطلاعات در دنیای امروز که آن را ملقب به عصر اطلاعات کرده است همه روزه و از طریق ابزارهای مختلف ارتبطی در دنیا جابه جا می شود و بر حجم آن افزوده می شود از سوی دیگر همانگونه که ما شاهد توسعه اطلاعاتی در دنیا هستیم نباید از نقش ابزارهای ارتباطی در انتقال سریع و جذب بازخورد این اطلاعات در اقصی نقاط عالم غافل باسیم بنا براین می توان از اطلاعات و ارتباطات به عنوان دو اهرم اصلی و یا دو بال حرکتی مهم در توسعه یاد کنیم.

    در این بین بهره گیری مناسب از ظرفیتهای این دو شاخص ارزشمند و موثر در روند توسعه به مفهوم عام آن برای هر جامعه ای یک نیاز حیاتی و اصولی به شمار می رود. با این دیدگاه می توان به تبیین این مسئله پرداخت که بهترین شیوه موجود در ایجاد بستر های توسعه اطلاعاتی و دست یابی به استانداردهای یک جامعه به واقع دانایی محور چه می تواند باشد. برای دستیابی به یک پاسخ روشن و کاربردی در این زمینه پیش از همه چیز تعاریف و شاخص های موجود مورد اشاره قرار می گیرد.

    آموزش: در فرآیندهای انتقال اطلاعات به مجموعه فعالیت های تبادل اطلاعات از طریق یک عنصر یا ابزار دارای اطلاعات به عنصر فاقد اطلاعات اطلاق می شود که در صورت تکمیل شده سیکل آن گزنه هایی شامل طبقه بندی، ارزشیابی، هدایت و نظارت نیز به آن افزوده می شود.

    تکنولوژی:در این تعریف از تکنولوژی منظور آندسته از تکنولوژی هایی هستند که به صورت بلقوه و یا به صورت بالفعل قادر به تاثیر گذاری وکمک به فرآیند انتقال اطلاعات در جهت تسریع در این روند و همچنین افزایش کمی و کیفی سطح اموزش ها هستند.

    تکنولوژی آموزش: وقتی از تکنولوژی اموزش سخن می گوییم در واقع به مجموعه سیستم ها و ابزارهای حاکم بر مدیریت دانش در یک جامعه دانایی محور نظر خواهیم کرد. به عبارت دیگر کلیه فرایندهایی که در یک جامعه در جهت گزینش و راهبری آموزش مبتنی بر ابزارهای تکنولوزیک مورد بررسی تحلیل و استفاده قرار می گیرند در شاخص تکنولوژی اموزشی می گنجند.

    آموزش تکنولوژی: بهره گیری و عمومیت بخشیدن به هر یک از ابزارهای تکنولوزیک که با هدف تسهیل و تسریع در روند آموزش و همچنین بالا بردن سطح کیفی و کمی دانش ها و دانش پذیران یک جامعه اطلاعاتی به صورت جدی نیازمند یکپارچه سازی و استاندارد کردن نظام آموزشی جامعه می باشد از این رو با توجه به جایگاه و نقش آموزش در هزاره سوم که مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات می باشد و همچنین با رویکرد جدی به مبحث جامعه دانایی محور گرایش عمومی درفراگیری و استفاده از ابزارهای تکنولوژیک جهت بهره مندی هر چه بیشتر از اطلاعات و یافتن جایگاهی مناسب در جامعه اطلاعاتی هزاره سوم که در واقع می تواند یک جامعه جهانی و بدون محدودیت باشد غیر قابل انکار و گریز است. به همین جهت هدایت و حرکت جامعه باید در مسیری باشد که آموزشهای تکنولوژی به صورت همه جانبه و همه گیر صورت پذیرد.

    با توجه به تعاریف فوق و با آشنایی و نگرش موجود نسبت به هزاره سوم و مطلوب ها و ضعفهایی که در امر دستیابی به استانداردهای معین و پویایی در جهت رسیدن به ساختارهای یک جامعه دانایی محور وجود دارد. در شرایط حاضر برای تامین زیر ساختهای توسعه اطلاعاتی ما ناگزیر از ایجاد پیوند و تلفیق عوامل و ابزارهایی هسیتم که از آنها به عنوان شاخص های تکنولوژی آموزش و آموزش تکنولوژی یاد می شود. در بستر جدیدی که از تلفیق این دو شاخص آموزشی به وجو می آید امکانات و ابزارهای گوناگونی فراهم خواهد شد که در هدایت و توسعه اطلاعات بسیار موثر خواهد بود ضمن اینکه تاثیر و تاثر این دو شاخص از یکدیگر خود زمینه مساعدی در جهت پرورش افکار و ایده های جدید فراهم میشود.

    تکنولوژی های آموزشی مبتنی برفناوری وب با عنوان آموزش الکترونیکی(e learning) یکی از کار آمد ترین ابزارها در مباحث آموزشی می باشد. اما در صورتی که زیر ساختهای علمی و فرهنگی با این تکنولوژی روز جهانی هماهنگ نباشد رشد و توسعه اطلاعاتی حاصل نخواهد شد. این ضعف ناشی از عدم رشد و توعه آموزش های لازم برای همه گیر شدن دانش های تکنولوزی های موجود می باشد. در بسیاری از نظام های علمی کشور امکانات و ابزارهای سخت افزاری مورد نیاز تامین و راه اندازی شده اند اما همچنان معضل کمبود دانش تکنولوزیک که ناشی از فقر و ضعف آموزش می باشد در این مراکز به چشم می خورد. به عبارت دیگر هنوز در کشور نیاز سنجی و امکان سنجی مناسبی که قادر به عمومیت دادن آموزش های لازم در جهت بهره برداری اصولی و علمی و کاربردی ابزارهای تکنولوژیک باشد صورت نگرفته است و به همین دلیل برخی حرکتهای مقطعی و گاهاً غیر اصولی نخواهد توانست گره ای باز کند.

    در شرایط موجود و با توجه به ظرفیتها و امکانات کشور در جهت توسعه اموزش های مورد نیاز یک جامعه دانش محور احساس می شود در صورتی که کلیه فرآیندهای آموزش تکنولوژی وبهینه سازی و استاندارد سازی تکنولوزی های آموزش بایستی از مجاری و کانال های مناسب پیش برود. که بهترین گزینه در این زمینه می تواند بهره برداری از توانمندی های دانشگاههای کشور باشد.

    با توجه به این که در توسعه اطلاعاتی هر جامعه ای بایستی نیم نگاهی نیز به پیشرفتهای جهانی داشت تا هماهنگی و همگامی لازم تحولات جهانی صورت بپذیرد لدا در طراحی ساختار یک جامعه دانش مدار باید جایگاه ویژه ای را برای دانشگاه و نقش آموزش و تکنولوژی قائل شد و در طراحی یک مدل با استانداردهای جهانی که از پویایی و انعطاف پذیری لازم برخوردار باشد در ابتدا نسبت به گزینش یک جامعه نمونه که امکانات و ارتباطات لازم را برای نیل به این هدف تامین کند اقدام کرد و سپس با تعیین مطلوب ها نسبت به شناخت کمبودها و ضعف ها همت ورزید.

    بدون شک تجربه های حاصل از اینگونه پیاده سازی و استاندارد یابی در جهت توسعه اطلاعاتی با استفاده از ابزارهای تکنولوژیک بسیار به صرفه تر واقتصادی تر خواهد بود. یعنی اگر ما توسعه اطلاعاتی را از محدوده یک دانشگاه به سطح یک شهر هدایت کنیم موفق تر و مورد پذیرش تر خواهیم بود زیرا در بهره گیری و کاربردی کردن ابزارها و همگام کردن اطلاعات با انها موفق بوده ایم. به همین منظور در گام اول مهمترین نیاز هماهنگ کردن و همگام کردن آموزش تکنولوژی با تکنولوزی های آموزشی استاندارد و با قابلیت کاربری بالا ست که در ضمن از مقبولیت جهانی نیز برخوردار باشد

    منبع: WWW.aftabir.com

    0

    رسم و رسومات شب یلدا در استان آذربایجان شرقی

    استان آذربایجان‌شرقی نیز به عنوان یکی از خطه‌های زرخیز ایران زمین برای زنده نگه داشتن این شب بیادماندنی برای خود آداب و رسوم ویژه‌ای دارند که به پاره‌ای از آنان اشاره می‌شود. اکثر مردم آذربایجان در شب یلدا "چیلله قارپیزی” (هندوانه چله)می‌خورند و معتقدند باخوردن هندوانه، لرز و سوز سرما به تنشان تاثیر نداشته و اصلا سرمای زمستان را حس نمی‌کنند.

    در بیشتر شهرها و روستاهای آذربایجان شرقی رسم بر این است که کسانی که نامزد هستند در دوران نامزدی در این شب برای نامزدهای خود "خوانچه ” طبق می‌فرستند و اقوام در هر چه بهتر بودن این خوانچه‌ها کمک می‌کنند. محتویات خوانچه‌ها عبارتند از شیرینی، پرتقال، سیب، انار، هندوانه، آیینه و پارچه که با پولک و تور تزیین می‌شود. هنگام غروب، زنان فامیل هدایایی به رسم یاری به منزل داماد آورده و به جشن و پایکوبی می‌پردازند.

    سپس طبق‌های آماده را بر سر افرادی که معین شده قرار داده و روانه خانه عروس می‌کنند و مادر عروس پس از تحویل طبق‌ها، هدایای مانند پول، شیرینی، جوراب و دستمال به آنها می‌دهد. فردای این شب مادر دختر تمام طبق‌ها را در اتاق میهمان چیده و از زنان فامیل برای صرف میوه و شیرینی دعوت می‌کند. همچنین علاوه بر فرستادن سهم چله برای نوعروس، در نخستین سال ازدواج زوج های تبریزی، پدر عروس قبل از غروب آفتاب سهم دختر و دامادش را که شامل هندوانه، میوه، آجیل، شیرینی، یک قواره پیراهنی باکفش و چادری روانه منزل آنها می‌کند.

    در آذربایجان سابقا که ارتباطات به این آسانی نبود از اواخر تابستان مقدار زیادی هندوانه و خربزه در تور می‌گذاشتند و آن را از سقف آشپرخانه آویزان می‌کردند تادر هوای آزاد خراب نشود و یا اینکه در کاه قرار می‌دادند. هندوانه مهمترین خوراک شب چله مردم آذربایجان‌شرقی است.

    اغلب مردم در این شب برنج، مرغ و آش شیر پخته و بعداز شام نیز از تنقلات موجود در منزل شامل قاورقا (گندم برشته با شاهدانه)آجیل، لبو، هویچ، حلوای گردو انواع میوه، خربزه، هندوانه و خشکبارهایی چون انگور، بادام و سنجد میل می‌کنند.

    ریش‌سفید خانواده در حالیکه با چاقو هندوانه را می‌برد، می‌گوید قادا بلامیزی بو گئجه کسدوخ (بلایای خودمان را امروز بریدیم)در تبریز پوستهای میوه و آشغالها را در آب روان ریخته و این رفتار را خوب و خوش یمن می‌دانند. بعد از خوردن تنقلات و میوه در سابق بزرگان خانواده به نقل حکایات و داستان‌هایی از حماسه‌های ملی این سرزمین نظیر، اصلی و کرم، بایاتی خواندن و ضرب‌المثل پرداخته و تا پاسی از شب به صحبت و گفت و گو مشغول می‌شوند.

    زنان معمولا تا پایان چله کوچک خانه تکانی نمی‌کنند و اعتقاد دارند اگر در طول این دو چله کسی خانه تکانی کند، چله او را نفرین می‌کند و اگر چله کسی را نفرین کند به نکبت و بدبختی گرفتار می‌شود.